Ο Ερυμάνθιος κάπρος — Ο τέταρτος άθλος του Ηρακλή

Συνέχεια της ιστορίας Η Κερυνίτιδα έλαφος.

«Θέλω να μου φέρεις ζωντανό το αγριογούρουνο που περιφέρεται ελεύθερο στην περιοχή του Ερύμανθου!»

Με αυτά τα λόγια, ο βασιλιάς Ευρυσθέας έδιωξε τον Ηρακλή από το φρούριο. Δεν ήθελε να τον βλέπει μετά την ταπείνωση που είχε υποστεί με τη φυγή της ελάφου, για να μη μιλήσουμε για την απογοήτευση και την οργή του από τη νίκη του ήρωα στον τρίτο άθλο. «Πώς κατάφερε να ξεγελάσει την Άρτεμη μετά από τέτοια ιεροσυλία;» αναρωτιόταν.

Στο μεταξύ, ο Ηρακλής είχε ήδη ξεκινήσει προς τα δυτικά της χερσονήσου για να βρει το ζώο. Δεν ήταν ούτε κατά διάνοια τόσο γνωστό όσο τα πλάσματα των προηγούμενων δοκιμασιών. Ήξερε ελάχιστα γι’ αυτό, οπότε έπρεπε να είναι προσεκτικός.

Η επιδεξιότητα του κάπρου

Δύο μέρες μετά την αναχώρησή του, ο ήρωας έφτασε στους πρόποδες του Ερύμανθου. Ήξερε πως ο κάπρος ζούσε εκεί, αλλά έπρεπε να σκεφτεί πώς θα τον έβρισκε. Αν βασιζόταν μόνο στους θορύβους και στα ίχνη, θα μπορούσε να χρειαστεί πολύς χρόνος.

Επειδή ήταν φθινόπωρο, κατάλαβε γρήγορα από πού έπρεπε να αρχίσει. Αυτή την εποχή τα βελανίδια πέφτουν από τα δέντρα και αποτελούν εκλεκτή λιχουδιά για τα αγριογούρουνα. Έτσι, κατευθύνθηκε προς τα πυκνά δάση από βελανιδιές και αριές στους πρόποδες του βουνού.

Μέσα σε λίγες μέρες τον είχε εντοπίσει. Τον παρατηρούσε από μακριά, όπως είχε κάνει στον πρώτο του άθλο με το λιοντάρι. Ο κάπρος δεν ήταν τόσο επικίνδυνος, αλλά χρειαζόταν προσοχή για να μελετήσει πώς θα τον αιχμαλώτιζε. Από την πλευρά του, ο κάπρος κατάλαβε αρκετές φορές πως κάποιος παραμόνευε κοντά του. Γνώριζε καλά την επικράτειά του και δεν του ξέφευγε τίποτα από όσα έμπαιναν ή έβγαιναν.

Μη βλέποντας τις δυσκολίες των προηγούμενων αποστολών, ο Ηρακλής αποφάσισε να επιχειρήσει τη σύλληψη. Ο κάπρος τον αντιλήφθηκε αμέσως και άρχισε να τρέχει με εκπληκτική ευκινησία και ταχύτητα. Ύστερα από μακρά καταδίωξη, ο Ηρακλής αποσύρθηκε περιμένοντας την επόμενη ευκαιρία. Ξαναπροσπάθησε. Ξανά και ξανά. Μέρα με τη μέρα. Ούτε οι αθόρυβες κινήσεις ούτε οι ενέδρες έφεραν αποτέλεσμα. Ο κάπρος είχε κάθε κατάσταση υπό έλεγχο.

Μέσα στις καταδιώξεις και τις μετακινήσεις, κατάλαβε πως βρισκόταν σε γνώριμα μέρη. Όχι πολύ μακριά ζούσε ένας ιδιαίτερα ξεχωριστός φίλος του. Πριν συνεχίσει το κυνήγι, λοιπόν, σκέφτηκε να κάνει ένα διάλειμμα και πήγε να τον επισκεφθεί.

Το μυστικό του κυνηγιού

Ο Φόλος ζούσε σε μια μεγάλη σπηλιά μαζί με την κοινότητα των Κενταύρων. Οι Κένταυροι ήταν όντα θεϊκής καταγωγής: μια υβριδική φυλή, μισοί άνθρωποι από το κεφάλι μέχρι τη μέση και μισοί άλογα από τη μέση και κάτω. Ήταν γνωστοί για την εξαιρετική τους δύναμη και ανδρεία, αλλά και για την τέχνη τους στην τοξοβολία. Είχαν, ωστόσο, μεγάλη αδυναμία στο αλκοόλ, έναν πειρασμό στον οποίο δύσκολα αντιστέκονταν και που τους έκανε να χάνουν τον έλεγχο, να γίνονται βίαιοι και δύστροποι.

Ο Ηρακλής έφτασε και ο φίλος του τον υποδέχτηκε θερμά. Είχαν πολύ καιρό να συναντηθούν και η επανένωση ήταν μια ευχάριστη έκπληξη. Για ώρες αντάλλασσαν τα νέα τους, κι έτσι ο Ηρακλής μπόρεσε να εξηγήσει την αναζήτηση της εξιλέωσης μέσα από τους άθλους που του ανέθετε ο βασιλιάς Ευρυσθέας.

«Το να πιάσεις τον κάπρο μπορεί να φαίνεται εύκολο, αλλά είναι γρήγορος και ξέρει καλά πώς να ξεφεύγει. Θα σε εξαντλεί σε κάθε προσπάθεια», επιβεβαίωσε ο Κένταυρος.
«Γιατί συμβαίνει αυτό; Υπάρχει ένας απλός τρόπος να τον πιάσω χωρίς να τον βλάψω;»
«Το χιόνι του χειμώνα θα σε βοηθήσει. Αν περιμένεις να σχηματιστούν εδώ, στους πρόποδες του βουνού, βαθιοί σωροί χιονιού, θα δεις πως δεν θα ξεφεύγει τόσο εύκολα».

Το πρόσωπο του Ηρακλή φωτίστηκε ακούγοντας την έξοχη ιδέα του φίλου του.

«Ο χειμώνας θα έρθει σύντομα· κάνε μόνο λίγη υπομονή», συνέχισε. «Στο μεταξύ, γιατί δεν μένεις μαζί μας στη σπηλιά; Θα χαρούμε να έχουμε έναν επισκέπτη για μερικές εβδομάδες».
«Αμφιβάλλω αν θα περνούσα καλύτερα οπουδήποτε αλλού! Σ’ ευχαριστώ πραγματικά!» απάντησε εκείνος.

Το επεισόδιο στο συμπόσιο

Οι μέρες περνούσαν και το κρύο άρχιζε να εγκαθίσταται στην περιοχή. Η συντροφιά έκανε την αναμονή ευχάριστη για τον Ηρακλή. Ένα βράδυ, ενώ δειπνούσε με τον Φόλο, ρώτησε για ένα μεγάλο πέτρινο πιθάρι που βρισκόταν εκεί.

«Είναι δώρο του Διόνυσου. Μέσα έχει κρασί που έφτιαξε ο ίδιος, εκλεκτό όσο κανένα άλλο!»

Ο Ηρακλής έμεινε έκπληκτος. Δεν ήθελε να φύγει χωρίς να το δοκιμάσει, γι’ αυτό επέμεινε να του σερβίρει ο φίλος του ένα ποτήρι. Στην αρχή ο Φόλος δεν ήθελε να το ανοίξει, αλλά δεν ήθελε ούτε να φανεί αγενής απέναντι στον φίλο και φιλοξενούμενό του. Έτσι, κατέληξαν να βάλουν από ένα ποτήρι.

Ο χρόνος σταμάτησε καθώς γεύονταν εκείνη τη θεϊκή απόλαυση. Δεν ήταν μόνο υπέροχη, αλλά και ασύγκριτα δυνατή. Μέσα σε μια στιγμή, η γωνιά γέμισε Κενταύρους που τους είχε προσελκύσει η μυρωδιά του κρασιού. Ο Φόλος, βλέποντας το πλήθος, προσπάθησε να τους σταματήσει. Είχαν ανοίξει το πιθάρι μόνο για να προσφέρουν μια δοκιμή στον επισκέπτη τους, υποστήριξε. Κάποιοι Κένταυροι, όμως, το θεώρησαν εγωιστική πράξη και τα έβαλαν μαζί του. Ο Ηρακλής παρενέβη αμέσως για να υπερασπιστεί τον φίλο του. Η λογομαχία πέρασε από τις φωνές στα σπρωξίματα και ύστερα στα χτυπήματα.

Η τραγωδία της σπηλιάς

Ο καβγάς είχε ξεσπάσει! Όλο και περισσότεροι Κένταυροι έμπαιναν στη σύγκρουση και οι γροθιές έδωσαν τη θέση τους στα όπλα. Κάποιοι τέντωσαν τα τόξα τους απειλώντας τον Ηρακλή. Μέσα στη μέθη και την αδεξιότητα της στιγμής, εκείνος αντέδρασε αναποδογυρίζοντας ένα τραπέζι για να το χρησιμοποιήσει ως οδόφραγμα. Γρήγορα πήρε κι αυτός το τόξο του.

Τα βέλη άρχισαν να πετούν. Το τραπέζι προστάτευε τον Φόλο και τον Ηρακλή, αλλά οι άλλοι Κένταυροι δεν ήταν εξίσου καλυμμένοι. Τα βέλη του Ηρακλή έβρισκαν τον στόχο τους, και κραυγές υστερίας και ικεσίας πλημμύρισαν τη σπηλιά. Ο Φόλος δεν μπορούσε να πιστέψει όσα συνέβαιναν. Άρχισε να φωνάζει επίμονα για να σταματήσει η τρέλα και συγκράτησε τον Ηρακλή ώστε να λήξει η μάχη.

Η ηρεμία αποκαταστάθηκε, αλλά αρκετοί Κένταυροι κείτονταν νεκροί στο έδαφος και άλλοι ακόμη ούρλιαζαν από τον πόνο. Ο Φόλος πλησίασε για να δει τι είχαν πάθει. Έπειτα σήκωσε ένα από τα βέλη του Ηρακλή. Δεν καταλάβαινε τι συνέβαινε. Ήταν τα ίδια βέλη που ο ήρωας είχε βουτήξει στο αίμα της Ύδρας. Καθώς ο Ηρακλής πλησίαζε για να του εξηγήσει, το βέλος γλίστρησε από τα χέρια του και τον τρύπησε στο δέρμα πάνω από την οπλή. Μέσα σε λίγα λεπτά, το σώμα του Φόλου κειτόταν άψυχο στο έδαφος.

Κανείς δεν μπορούσε να πιστέψει τι είχε συμβεί ούτε τη συμφορά που είχαν προκαλέσει όλοι τους. Πρώτος ο Ηρακλής ένιωσε ντροπή και τύψεις. Με όλη τη θλίψη του κόσμου, βοήθησε τους επιζώντες Κενταύρους να θάψουν τους νεκρούς συντρόφους τους. Έπειτα έφυγε από τη σπηλιά για να συγκεντρωθεί στην αποστολή του και να αφήσει πίσω του αυτό το τραγικό επεισόδιο όσο πιο γρήγορα μπορούσε.

Η σύλληψη στο χιόνι

Με το βουνό και τα δάση σκεπασμένα από χιόνι, ο Ηρακλής ακολούθησε τα ίχνη του κάπρου. Δεν άργησε να τον βρει. Θυμούμενος τη συμβουλή του νεκρού φίλου του, άρχισε να τον κυνηγά μέσα στο χιόνι, προσπαθώντας να τον οδηγήσει εκεί όπου είχε συσσωρευτεί περισσότερο.

Η συμβουλή αποδείχτηκε πολύ χρήσιμη και ο Ηρακλής σύντομα αιχμαλώτισε τον κάπρο. Μόλις τον ακινητοποίησε, του έδεσε τα πόδια και τον σήκωσε στους ώμους του. Έπειτα ξεκίνησε την επιστροφή στις Μυκήνες.

Όταν έφτασε στην πόλη, οι φρουροί της ακρόπολης τον άφησαν να περάσει με το τεράστιο θηρίο στους ώμους. Γνώριζαν τη διαταγή του βασιλιά. Μόλις μπήκε στην αίθουσα του θρόνου, κατέβασε τον κάπρο από την πλάτη για να τον παραδώσει. Ο Ευρυσθέας, ξαφνιασμένος από το ζώο που συνέχιζε να κινείται, τινάχτηκε τρομαγμένος προς τα πίσω και κρύφτηκε πίσω από ένα μεγάλο πέτρινο πιθάρι.

«Πού πηγαίνετε; Να ο κάπρος, όπως τον ζητήσατε», ρώτησε ο Ηρακλής.
«Πάρ’ τον αμέσως από εδώ! Δεν θέλω ούτε να τον βλέπω!»
«Μα δεν τον ζητήσατε ζωντανό; Δεν θέλετε ούτε να εξετάσετε τους όμορφους χαυλιόδοντές του;»
«Έξω! Είπα έξω!»

Έτσι, ο Ηρακλής σήκωσε ξανά τον κάπρο για να τον ελευθερώσει έξω από την πόλη. Είχε ολοκληρώσει με επιτυχία τον τέταρτο άθλο του.

Συνεχίζεται με τους Στάβλους του Αυγεία.

Βιβλιογραφία

Οι άθλοι του Ηρακλή. Wikipedia, η ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια.
Fry, S. (2018). Heroes. Penguin Books.
Hamiltor, E. (1942). Mythology, Timeless tales of Gods and Heroes. Little, Brown and Company.
Graves, R. (1955). The Greek Myths. Penguin Books.